Bạn có bao giờ lăn lộn cả đêm nhưng vẫn không thể nào chợp mắt? Hoặc sáng thức dậy với cảm giác mệt mỏi, đầu óc nặng trĩu dù đã ngủ đủ giờ? Đây là thực trạng mà ngày càng nhiều người Việt Nam đang đối mặt – mất ngủ, hay còn gọi là rối loạn giấc ngủ, ảnh hưởng nghiêm trọng đến cả sức khỏe thể chất lẫn tinh thần.
Giấc ngủ đóng vai trò cực kỳ quan trọng để tái tạo năng lượng, phục hồi các cơ quan, ổn định tâm trạng và tăng khả năng miễn dịch. Tuy nhiên, các yếu tố như áp lực công việc, lối sống thiếu vận động, thậm chí cả những gì bạn ăn mỗi ngày đều có thể ảnh hưởng đến chất lượng giấc ngủ.
Rất nhiều người chưa để ý rằng: chế độ ăn uống hợp lý hay sai lầm sẽ quyết định trực tiếp đến giấc ngủ của bạn. Vậy ăn gì là tốt và ăn gì nên tránh khi bị mất ngủ? Bài viết này sẽ giúp bạn giải đáp toàn bộ thắc mắc qua góc nhìn thực tiễn, khoa học và dễ áp dụng vào đời sống hàng ngày.
Những sai lầm phổ biến khi lựa chọn thực phẩm cho người mất ngủ
Trong dân gian, nhiều người truyền tai nhau những kinh nghiệm về các loại thực phẩm giúp dễ ngủ hoặc nên tránh khi mất ngủ. Tuy nhiên, không phải ai cũng hiểu đúng về cơ chế tác động của những thực phẩm này tới hệ thần kinh.
Thực tế, có những món ăn tưởng chừng vô hại, hoặc thậm chí được xem là “thưởng thức trước giờ ngủ”, lại chính là nguyên nhân khiến bạn thức trắng đêm.
- Rất nhiều người có thói quen uống cà phê, trà hoặc nước ngọt vào buổi tối để tỉnh táo làm việc, học tập, mà không biết caffein có thể tồn dư trong máu đến 8 tiếng khiến bộ não khó đi vào trạng thái nghỉ ngơi.
- Đồ ăn vặt như bánh ngọt, kẹo hay nước có gas chứa nhiều đường là món khoái khẩu trước khi ngủ, nhưng lại khiến cơ thể tăng tiết insulin, gây cảm giác tỉnh táo bất thường.
- Nhóm thực phẩm chế biến sẵn, nhiều chất béo, hay các món cay nóng được nhiều người cho rằng “ăn để no bụng, dễ ngủ”, nhưng thực tế lại làm rối loạn tiêu hóa, cản trở quá trình chìm vào giấc ngủ sâu.
Đã có không ít câu chuyện thực tế khi chỉ thay đổi loại thực phẩm tiêu thụ buổi tối, nhiều người đã cải thiện rõ rệt tình trạng mất ngủ kinh niên. Vậy cụ thể, những nhóm thực phẩm nào bạn nên tránh xa nếu thường xuyên mất ngủ?
Vì sao những thực phẩm này làm bạn khó ngủ?
Caffein và các sản phẩm chứa caffein
Caffein được tìm thấy trong cà phê, trà đen, nước tăng lực, chocolate và một số loại thuốc giảm đau. Đây là chất kích thích hệ thần kinh trung ương, giúp bạn tỉnh táo tạm thời. Caffein có thể kéo dài sự tỉnh táo từ 4-8 tiếng, làm giảm lượng melatonin tự nhiên vốn giúp bạn buồn ngủ. Nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng, người tiêu thụ caffein vào buổi tối thường có giấc ngủ ngắn hơn, khó vào giấc và dễ thức giấc giữa đêm.
Thực phẩm giàu đường
Bánh kẹo, socola, nước ngọt, kem, trà sữa… đều chứa rất nhiều đường tinh luyện. Khi nạp nhiều đường, cơ thể tăng sản xuất insulin khiến lượng đường huyết biến động mạnh, tạo cảm giác tỉnh táo, hồi hộp hoặc lo lắng. Ngoài ra, ăn quá nhiều đường vào buổi tối có thể gây trào ngược axit dạ dày, rối loạn sản xuất hormone giấc ngủ.
Đồ ăn cay và nhiều gia vị
Các món như lẩu Thái cay, mì cay, đồ chiên xào nhiều ớt/tỏi/tiêu… có thể gây kích ứng niêm mạc dạ dày, làm tăng thân nhiệt và kích thích hoạt động tiêu hóa. Cảm giác nóng rát hoặc khó chịu bụng sẽ cản trở quá trình cơ thể thư giãn, khiến bạn khó đi vào giấc ngủ sâu.
Đồ ăn nhiều chất béo
Hamburgers, pizza, khoai tây chiên, xúc xích, thức ăn nhanh, thực phẩm đóng hộp… chứa rất nhiều chất béo bão hòa và chất béo chuyển hóa. Những chất này đẩy mạnh quá trình tiêu hóa trong đêm, làm tăng nguy cơ trào ngược dạ dày, cảm giác đầy bụng, từ đó khiến bạn ngủ chập chờn hoặc tỉnh giấc nửa đêm.
Các loại rượu và đồ uống có cồn
Nhiều người lầm tưởng rượu có thể giúp dễ ngủ. Tuy nhiên, mặc dù rượu có thể khiến bạn buồn ngủ nhanh hơn, nhưng nó lại phá vỡ chu kỳ giấc ngủ REM – giai đoạn giúp cơ thể hồi phục tốt nhất. Kết quả là bạn sẽ thức dậy cảm thấy mệt mỏi, đau đầu và chất lượng giấc ngủ kém dài lâu.
Thực phẩm chứa tyramine
Tyramine là một amino acid có mặt trong phô mai lâu năm, thịt xông khói, xúc xích, cá hộp và một số loại thực phẩm lên men. Tyramine kích thích não sản xuất noradrenaline – chất gây tỉnh táo, ức chế cảm giác buồn ngủ tự nhiên.
Nhiều nghiên cứu y khoa đã khẳng định: người thường xuyên sử dụng các loại thực phẩm trên vào buổi tối có nguy cơ mất ngủ và suy giảm chất lượng sức khỏe tổng thể cao hơn hẳn so với nhóm ăn uống khoa học.
Mất ngủ kéo dài dẫn tới hệ lụy nghiêm trọng
Việc lạm dụng những món ăn “ngon miệng” nhưng không tốt cho giấc ngủ sẽ dần khiến cơ thể rơi vào tình trạng mất ngủ kinh niên. Tình trạng này có thể kéo theo:
- Rối loạn chuyển hóa, tăng nguy cơ béo phì, tiểu đường
- Suy giảm trí nhớ, dễ cáu gắt, mất tập trung
- Hệ miễn dịch suy yếu, dễ mắc bệnh vặt
- Gia tăng nguy cơ mắc các bệnh lý về tim mạch, huyết áp, trầm cảm
Đã ghi nhận một số trường hợp tự ý sử dụng thực phẩm chức năng, thức uống thảo dược hoặc các món ăn “truyền miệng” để chống mất ngủ nhưng hiệu quả không rõ rệt, thậm chí còn gây rối loạn tiêu hóa hoặc dị ứng. Do đó, việc tìm hiểu và điều chỉnh chế độ ăn đúng cách là bước đầu tiên không thể bỏ qua.
Lời khuyên dinh dưỡng và thay đổi lối sống giúp cải thiện giấc ngủ
Nếu bạn đang bị mất ngủ, đừng quá lo lắng hay tự ý dùng thuốc ngay lập tức. Hãy tập trung điều chỉnh chế độ ăn uống và lối sống trước tiên:
- Hạn chế tuyệt đối đồ uống có caffein, cồn, các loại thực phẩm nhiều đường, chất béo và gia vị mạnh vào buổi tối (sau 16h).
- Ưu tiên bổ sung những thực phẩm tốt cho giấc ngủ như: sữa ấm, yến mạch, các loại hạt, chuối, khoai lang và đặc biệt là trà thảo mộc như trà hoa cúc, trà tâm sen.
- Giữ lịch trình ngủ nghỉ đều đặn, tắt các thiết bị điện tử ít nhất 1 giờ trước khi ngủ.
- Nên vận động nhẹ nhàng, tập yoga hoặc thiền để hỗ trợ thư giãn cơ thể.
- Trong trường hợp mất ngủ kéo dài, nên tìm đến chuyên gia dinh dưỡng hoặc bác sĩ chuyên khoa thần kinh để được tư vấn và điều trị phù hợp.
Đặc biệt, các giải pháp thảo dược tự nhiên (như trà hoa cúc, tâm sen, lạc tiên, vông nem…) ngày càng được chứng minh hỗ trợ cải thiện chất lượng giấc ngủ mà không gây tác dụng phụ như thuốc tây. Tuy nhiên, mọi sự thay đổi nên dựa trên ý kiến chuyên gia và không thay thế hoàn toàn cho điều trị y tế nếu có bệnh lý nền.
Kết luận và kêu gọi hành động
Bạn đã biết:
– Caffein, đường, thực phẩm cay, đồ ăn nhiều chất béo, rượu và các thực phẩm chứa tyramine là những “thủ phạm” khiến bạn thêm khó ngủ, ngủ không sâu giấc.
– Ngay từ hôm nay, hãy thử thay đổi thói quen ăn uống, ưu tiên các thực phẩm hỗ trợ giấc ngủ lành mạnh, áp dụng lối sống khoa học và đừng ngại tìm kiếm sự trợ giúp từ chuyên gia.
– Chăm sóc giấc ngủ cũng chính là đầu tư lâu dài cho sức khỏe và hiệu quả làm việc mỗi ngày!
Hãy bắt đầu loại bỏ những thực phẩm gây rối loạn giấc ngủ ngay hôm nay!
Tìm hiểu thêm về giải pháp thảo dược hỗ trợ giấc ngủ tự nhiên tại CÔNG TY TNHH THẢO DƯỢC THAPHACO hoặc gọi ngay 0902.984.792 để được chuyên gia tư vấn tận tâm!