Ngưng thở khi ngủ thủ pham khiến bạn suy giảm trí nhớ

Bạn có từng rơi vào tình huống quên mất tên người vừa gặp, khó tập trung vào công việc, hay “vật lộn” để nhớ một việc mình vừa định làm? Thực tế, tình trạng suy giảm trí nhớ, đặc biệt ở người trưởng thành và trung niên, ngày càng phổ biến trong xã hội hiện đại. Nhiều người đổ lỗi cho stress, tuổi tác hoặc áp lực công việc mà không biết rằng “thủ phạm thầm lặng” có thể ẩn ngay trong chính giấc ngủ hàng đêm. Một chứng bệnh thường bị bỏ qua – ngưng thở khi ngủ – đang lặng lẽ tàn phá sức khỏe não bộ, gây xáo trộn trí nhớ và khả năng tiếp nhận thông tin mới.

Liệu ngưng thở khi ngủ có thực sự liên quan tới trí nhớ, hay chỉ là sự trùng hợp? Bài viết này sẽ giúp bạn bóc tách sự thật phía sau hiện tượng hay quên tưởng như “vô hại” này, đồng thời cung cấp giải pháp hiệu quả giúp bạn bảo vệ trí nhớ ngay từ hôm nay.

Ngưng thở khi ngủ: Thủ phạm thầm lặng dễ bị bỏ qua

Ngưng thở khi ngủ (Obstructive Sleep Apnea – OSA) là hiện tượng ngừng thở tạm thời lúc ngủ, thường lặp đi lặp lại nhiều lần trong một đêm. Nguyên nhân chủ yếu là do tắc nghẽn đường hô hấp trên – khi cổ họng hoặc thanh quản bị hẹp lại, luồng khí không lưu thông đủ dẫn đến tình trạng thiếu oxy não bộ.

Có nhiều yếu tố nguy cơ khiến bạn dễ mắc OSA:

• Béo phì hoặc tăng cân đột ngột
• Cấu trúc cổ họng, vòm miệng hẹp, lưỡi quá lớn
• Bất thường về mũi (vẹo vách ngăn, polyp…)
• Di truyền trong gia đình
• Thói quen hút thuốc lá, sử dụng rượu bia trước khi ngủ
• Lớn tuổi, đặc biệt nam giới trên 40

Các triệu chứng cảnh báo thường bị xem nhẹ như: ngủ ngáy lớn, tỉnh dậy nhiều lần giữa đêm, đau đầu sáng sớm, mệt mỏi sau khi ngủ dậy, khó tập trung – và đặc biệt là suy giảm trí nhớ ngắn hạn. Đáng lo ngại, đa số người mắc OSA không nhận thức được bệnh của mình, dẫn đến điều trị muộn và để lại hậu quả lâu dài cho trí nhớ cũng như sức khỏe tổng thể.

Vai trò của giấc ngủ với trí nhớ

Trí nhớ là nền tảng quan trọng để mỗi người ghi nhận, lưu trữ và nhắc lại các thông tin từ đơn giản đến phức tạp. Trí nhớ bao gồm:

• Trí nhớ ngắn hạn: Lưu giữ thông tin trong vài giây đến vài phút.
• Trí nhớ dài hạn: Lưu giữ thông tin từ vài ngày, vài năm tới suốt đời.

Cơ chế củng cố trí nhớ diễn ra mạnh mẽ nhất vào ban đêm, trong những giai đoạn sâu của giấc ngủ (đặc biệt là giấc ngủ sâu – NREM và giấc ngủ chuyển động mắt nhanh – REM). Lúc này, não bộ tái cấu trúc thông tin, chuyển đổi ký ức từ trí nhớ ngắn hạn sang dài hạn, “lọc bỏ” ký ức không cần thiết và củng cố các thông tin quan trọng.

Nếu chuỗi giấc ngủ liên tục bị gián đoạn, quá trình này không diễn ra đầy đủ – hệ quả là bạn dễ quên, ghi nhớ kém, khả năng sáng tạo và nhận thức cũng bị suy giảm đáng kể.

Mối quan hệ mật thiết giữa ngưng thở khi ngủ và trí nhớ

Khi bạn gặp phải tình trạng ngưng thở khi ngủ, não bộ liên tục bị “đánh thức” do thiếu oxy, làm rối loạn chu kỳ giấc ngủ sâu và REM – hai giai đoạn quyết định cho quá trình củng cố trí nhớ. Một đêm có đến hàng chục, thậm chí hàng trăm lần ngưng thở, khiến nhiều người dù ngủ đủ 7–8 tiếng vẫn cảm thấy đầu óc mơ hồ, không tỉnh táo vào sáng hôm sau.

Nhiều nghiên cứu quốc tế đã chỉ ra: người mắc OSA có nguy cơ cao bị rối loạn trí nhớ, giảm khả năng học tập và tiếp thu thông tin mới so với người bình thường. Một nghiên cứu trên tạp chí Sleep của Hiệp hội nghiên cứu Giấc ngủ Mỹ cho thấy: sau một thời gian mắc OSA không được điều trị, khả năng ghi nhớ từ vựng, hình ảnh, kỹ năng của bệnh nhân bị suy giảm rõ rệt.

Không chỉ vậy, thiếu oxy mãn tính do ngưng thở cũng làm tăng nguy cơ các bệnh lý sa sút trí tuệ, Alzheimer ở người lớn tuổi.

Hệ lụy khi chủ quan với ngưng thở khi ngủ

Nhiều người do dự không đi khám, chủ quan nghĩ rằng mình chỉ bị stress hay thiếu ngủ thông thường. Tuy nhiên, việc kéo dài tình trạng ngưng thở khi ngủ không chỉ gây mệt mỏi mà còn tiềm ẩn hàng loạt rủi ro:

• Suy giảm rõ rệt khả năng ghi nhớ, tập trung
• Khó tiếp nhận thông tin mới, làm việc kém hiệu quả
• Dễ nhầm lẫn, mất định hướng
• Tăng nguy cơ trầm cảm, rối loạn lo âu
• Làm nặng thêm các bệnh lý tim mạch, huyết áp, tiểu đường

Có không ít trường hợp học sinh, sinh viên từng rất xuất sắc bỗng “tụt dốc” thành tích, người trưởng thành gặp khó khăn trong giao tiếp, thăng tiến nghề nghiệp – chỉ vì chậm phát hiện hội chứng này. Việc tự ý chữa bằng mẹo dân gian, hoặc bỏ qua không điều trị chỉ khiến trí nhớ ngày càng tệ hơn, thậm chí không thể phục hồi nếu để kéo dài quá lâu.

Điển hình là trường hợp anh Nam (38 tuổi, TP.HCM), vốn là quản lý sales thành công, sau một thời gian bị ngưng thở khi ngủ đã phải nghỉ việc vì không nhớ nổi các công việc quan trọng, dễ cáu gắt, mệt mỏi kéo dài – dù từng thử nhiều cách tăng cường trí nhớ nhưng không hiệu quả cho tới khi được chẩn đoán và điều trị đúng bệnh.

Làm sao để bảo vệ trí nhớ trước nguy cơ ngưng thở khi ngủ?

Nếu bạn nghi ngờ bản thân hoặc người thân bị ngưng thở khi ngủ, đừng chần chừ hãy chủ động kiểm tra sức khỏe bằng cách:

• Thăm khám chuyên khoa hô hấp hoặc Tai-Mũi-Họng để tầm soát OSA.
• Đo đa ký giấc ngủ tại các trung tâm uy tín để xác định mức độ bệnh.
• Theo dõi các triệu chứng báo động như ngáy lớn, tỉnh giữa đêm, mệt mỏi kéo dài, khó ghi nhớ – đặc biệt nếu có yếu tố nguy cơ (béo phì, cao tuổi,…).

Song song đó, bạn có thể hỗ trợ tăng cường trí nhớ và cải thiện chất lượng giấc ngủ bằng một số phương pháp bổ trợ như:

• Duy trì lối sống lành mạnh, cân bằng chế độ dinh dưỡng, tránh ăn quá no hoặc dùng rượu bia trước khi ngủ.
• Thường xuyên tập luyện thể dục, kiểm soát cân nặng.
• Tránh căng thẳng, giữ tinh thần thư giãn trước khi đi ngủ.
• Có thể sử dụng các sản phẩm thảo dược hỗ trợ giấc ngủ và trí nhớ, tuy nhiên cần chọn loại uy tín, rõ nguồn gốc và không tự ý thay thế chỉ định y tế.

Hãy nhớ: Thuốc nam, thảo dược chỉ nên là phương pháp bổ trợ, không thay thế hoàn toàn cho điều trị y khoa. Việc điều trị OSA cần phối hợp nhiều giải pháp: thiết bị hỗ trợ thở, thay đổi lối sống, hoặc phẫu thuật – tùy mức độ và nguyên nhân.

Đặc biệt, mọi quyết định điều trị nên được tư vấn bởi bác sĩ có chuyên môn, nhằm bảo vệ trí nhớ và sức khỏe não bộ lâu dài.

Đừng để ngưng thở khi ngủ âm thầm “đánh cắp” trí nhớ của bạn

Ngưng thở khi ngủ là thủ phạm thầm lặng làm suy giảm trí nhớ, ảnh hưởng nghiêm trọng tới chất lượng sống và hiệu quả công việc mỗi ngày.

Quan trọng nhất là nhận diện sớm các dấu hiệu, chủ động kiểm tra sức khỏe giấc ngủ và tuyệt đối không chủ quan trước những biểu hiện hay quên, mệt mỏi kéo dài.

Bạn hoàn toàn có thể cải thiện trí nhớ và bảo vệ não bộ – chỉ cần hành động kịp thời, lựa chọn giải pháp hỗ trợ phù hợp và tuân thủ chỉ dẫn chuyên môn.

Đừng đợi đến khi trí nhớ “đánh mất” rồi mới lo chữa trị!

Nếu bạn hoặc người thân nghi ngờ mắc phải ngưng thở khi ngủ, hãy liên hệ ngay với chuyên gia, bác sĩ để được tư vấn và chẩn đoán kịp thời.

Bảo vệ trí nhớ – bảo vệ chất lượng cuộc sống của chính bạn từ giấc ngủ hôm nay!