dinh dưỡng
Đối tượng nên chú ý khi bổ sung chất sắt
Bạn có biết, không phải ai cũng cần bổ sung chất sắt như nhau? Hay từng băn khoăn: “Liệu mình có thiếu sắt không, có nên uống thêm viên sắt hay chỉ cần ăn uống đầy đủ là đủ?” Thực tế, tình trạng thiếu hụt sắt đang ngày càng phổ biến hơn, đặc biệt ở phụ nữ trẻ, bà mẹ mang thai và người có chế độ ăn kiêng khắt khe. Theo ước tính của Tổ chức Y tế Thế giới, cứ 5 người thì có 1 người trên toàn cầu đang bị thiếu máu do thiếu sắt – một con số không hề nhỏ.
Nhưng hãy cẩn trọng: Việc bổ sung sắt không phải “càng nhiều càng tốt”, cũng không nên tùy tiện. Bài viết này sẽ giúp bạn làm rõ: ai là người cần bổ sung, bổ sung thế nào là đủ – và vì sao không nên bỏ qua những lời khuyên của chuyên gia.
Vai trò sống còn nhưng cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro nếu chủ quan
Chất sắt đóng vai trò trung tâm trong việc tạo ra hồng cầu và vận chuyển oxy nuôi sống toàn bộ cơ thể. Không chỉ là “vi chất” đơn thuần, sắt còn ảnh hưởng trực tiếp đến mức năng lượng, khả năng miễn dịch, khả năng học tập và làm việc mỗi ngày. Một người trưởng thành bị thiếu sắt nhẹ có thể cảm thấy mệt mỏi dai dẳng, da xanh xao, hay chóng mặt, kém tập trung, còn thiếu nặng có thể dẫn tới các biến chứng nguy hiểm như suy giảm miễn dịch, rối loạn nhịp tim, thậm chí đe dọa đến tính mạng nếu không can thiệp sớm.
Trong khi đó, việc bổ sung sắt lại thường bị hiểu nhầm là “càng nhiều càng tốt”. Thực tế, thừa sắt sẽ gây ra tích tụ độc tố trong gan, tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch, đái tháo đường, và dễ gây táo bón, kích ứng dạ dày. Đặc biệt, trẻ nhỏ và người lớn tuổi càng phải cẩn trọng khi tự ý dùng viên sắt bổ sung mà không có chỉ định.
Vậy, ai thực sự cần chú ý bổ sung sắt? Dưới đây là những nhóm đối tượng nên đặc biệt lưu tâm:
Những đối tượng cần đặc biệt chú ý khi bổ sung chất sắt
Phụ nữ mang thai và cho con bú
Phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ, đặc biệt là khi mang thai và cho con bú, có nhu cầu sắt cao gấp đôi người bình thường. Thai nhi trong bụng mẹ cần máu để phát triển, trong khi mẹ lại mất máu do chu kỳ kinh nguyệt hoặc sinh nở. Nếu thiếu hụt, mẹ dễ bị hoa mắt, mệt mỏi, nguy cơ sinh non, trẻ sinh ra nhẹ cân, dễ nhiễm bệnh.
Bổ sung sắt đúng liều lượng sẽ giúp mẹ duy trì sức khỏe, phòng ngừa thiếu máu, tăng sức đề kháng, còn bé được phát triển toàn diện cả về thể lực lẫn trí não. Tuy nhiên, liều lượng chính xác nên được bác sĩ chỉ định dựa trên xét nghiệm cụ thể.
Trẻ em và thanh thiếu niên
Ở lứa tuổi phát triển nhanh, trẻ em và thanh thiếu niên có nhu cầu sắt tăng cao để đáp ứng sự lớn lên của cơ thể, đặc biệt trong giai đoạn dậy thì. Dấu hiệu thiếu sắt ở trẻ có thể là: da xanh xao, kém ăn, chậm lớn, học hành sa sút, dễ mắc bệnh. Nếu không phát hiện và bổ sung sớm, trẻ dễ bị còi xương, suy dinh dưỡng, ảnh hưởng lâu dài tới chiều cao, trí tuệ.
Người cao tuổi
Khi già đi, khả năng hấp thu dinh dưỡng kém đi, khẩu phần ăn nghèo dinh dưỡng hoặc các bệnh lý mạn tính làm gia tăng nguy cơ thiếu sắt. Tuy nhiên, người cao tuổi cũng dễ mắc các bệnh về gan – nơi tích trữ sắt, nên không thể bổ sung tùy tiện. Cần thăm khám định kỳ, xét nghiệm máu để biết liều lượng phù hợp, dùng liều thấp và tăng dần theo chỉ dẫn chuyên môn.
Người ăn chay hoặc thuần chay
Sắt từ nguồn thực vật khó hấp thu hơn so với sắt có trong động vật. Vì thế, người ăn chay trường, nhất là phụ nữ hoặc vận động viên, nên cân nhắc chế độ dinh dưỡng kỹ hơn, ưu tiên thêm các thực phẩm giàu sắt như đậu nành, hạt bí, rau lá xanh đậm (cải bó xôi, mồng tơi…), và ăn kèm vitamin C (cam, chanh, ổi…) để tăng hấp thu. Nếu cần, nên dùng viên uống bổ sung theo chỉ định.
Bổ sung sắt thế nào cho hiệu quả và an toàn?
Chế độ ăn uống khoa học
Thay vì lạm dụng viên uống, hãy ưu tiên nguồn sắt tự nhiên từ thực phẩm như thịt bò, gan, cá, trứng, đậu nành, hạt óc chó, rau chân vịt, bí đỏ… Kết hợp uống nước cam, ăn trái cây giàu vitamin C giúp tăng hấp thu sắt lên 2 – 3 lần so với ăn riêng lẻ. Hạn chế dùng trà, cà phê cùng bữa ăn vì sẽ làm giảm hấp thu sắt hiệu quả.
Khi nào nên dùng viên bổ sung sắt?
Nếu thuộc nhóm đối tượng có nguy cơ cao, hoặc chế độ ăn nghèo sắt, hoặc mắc các bệnh lý liên quan (viêm loét dạ dày – ruột, rối loạn tiêu hóa, xuất huyết…), hãy đi khám để được chỉ định bổ sung bằng viên uống phù hợp. Lưu ý, tuyệt đối không tự ý tăng liều hoặc dùng lâu dài mà không có chỉ định! Việc sử dụng viên sắt cần tuân thủ đúng chỉ dẫn, nên uống xa bữa ăn, kết hợp vitamin C, tránh dùng cùng lúc với canxi.
Những lưu ý khi bổ sung sắt
Bổ sung sắt quá liều có thể gây táo bón, buồn nôn, đau bụng hoặc thậm chí nhiễm độc sắt cấp tính với biểu hiện nôn ói, tiêu chảy, chóng mặt, tụt huyết áp. Ngoài ra, sắt nếu dùng cùng lúc với canxi hoặc các thuốc kháng sinh nhóm tetracycline có thể giảm hấp thu của cả hai. Để tăng hiệu quả, nên bổ sung sắt cách xa thời điểm uống canxi hoặc các sản phẩm chứa magie, kẽm.
Bên cạnh đó, vitamin C đóng vai trò xúc tác hấp thu sắt mạnh mẽ và khá an toàn. Vì vậy, hãy ưu tiên ăn trái cây tươi hoặc nước ép cam, bưởi, ổi kèm theo bữa ăn giàu sắt để tối ưu hóa hiệu quả.
Chủ động – Hiểu đúng – Bổ sung đúng chất sắt cho sức khỏe bền vững
Việc bổ sung sắt là cần thiết, nhưng chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi bạn hiểu rõ nhu cầu, liều lượng và đối tượng cần chú ý. Đừng vội vàng tự ý dùng viên sắt khi chưa có chỉ định, tránh những rủi ro do dư thừa hoặc bổ sung không đúng cách.
Nếu bạn nằm trong nhóm nguy cơ cao (phụ nữ mang thai, trẻ nhỏ, người lớn tuổi, ăn chay…) hoặc có dấu hiệu thiếu máu, hãy thăm khám và xét nghiệm trước khi bổ sung. Chỉ nên dùng sản phẩm chất lượng, có nguồn gốc rõ ràng, được chuyên gia y tế tư vấn cụ thể.
Bổ sung sắt đúng cách, đúng liều – kết hợp lối sống lành mạnh và chế độ ăn hợp lý – chính là bí quyết bảo vệ sức khỏe lâu dài cho bạn và gia đình!
Nếu còn băn khoăn về cách chọn lựa sản phẩm hoặc chế độ bổ sung sắt phù hợp, hãy liên hệ ngay với chuyên gia dinh dưỡng của CÔNG TY TNHH THẢO DƯỢC THAPHACO để được tư vấn cá nhân hóa.
Hoặc khám phá các giải pháp thảo dược, trà thảo mộc bổ máu an toàn – tự nhiên tại website: thaoduoctanphat.com Hotline hỗ trợ 0902.984.792 – Sẵn sàng tư vấn nhanh chóng, tận tâm!
